Joze Mauru di Vaskonselos

Joze Vaskonselos

Joze Vaskonselos

Joze Mauru di Vaskonselos (José Mauro de Vasconcelos) 26 fevral 1920-ci ildə, Banqu, Rio de Janeyroda, portuqal- yerli hindu bir ailədə doğulmuşdur. Ailəsi kasıb olduğu üçün, hələ uşaq yaşlarında, Rio Qrande du Norte ştatının mərkəzi Natal şəhərində, əmisigildə yaşamalı olur. Onun uşaqlıq və gənclik illəri burada keçir. Paulu Setubal, Qrasiliano Ramos və Joze Linj du Requ kimi yazarlar başda olmaq üzrə Braziliya ədəbiyyatından müxtəlif müəlliflərin romanlarını zövqlə oxumuşdur.

Natalda iki il tibb fakultetində oxuduqdan sonra, təhsilini yarımçıq saxlayıb, Rio de Janeyroya qayıdır. Burada müxtəlif işlərlə məşğul olur: boks məşqçisi, banan satışı, balıqçı, müəllim, ofisiant…

Bütün bu həyat təcrübəsi, onun yaddaşı, qeyri-adi xəyal gücü və hekayələri möhtəşəm üslubda çatdırmaq qabiliyyəti ilə birləşərək, dünya səviyyəsində keyfiyyətli əsərlərin meydana çıxmasına səbəb oldu. Əsərləri tərcümə edilərək Avropaya, ABŞ-a, Yaponiyaya, digər Latın Amerikası ölkələrinə yayıldı. Hətta bəzi əsərləri əsasında kino və teatr əsərləri ortaya çıxdı.

Ona ilk məşhurluq gətirən əsər, 1942-ci ildə nəşr edilən “Cır Banan” (Banana Brava) əsəri olmuşdur. Bundan sonrakı əsərlərində də əsasən əyalətlərdəki kəndlilər və yerli hinduların həyatlarında bəhs edən müxtəlif əsərlər yazmağa davam edən müəllif 1943-cü ildə ölkəni bir başından digər başına qət edərək, müxtəlif yerli hindu qəbilələriylə təmas qurur, dostlarıyla birlikdə onların xəritələrini hazırlayır.

1953-cü ildə digər məşhur əsəri, “Qırmızı Tutuquşu” (Arara Vermelha), 1962-ci “Rozinya” (Rosinha, Minha Canoa) əsərini yazır.

Lakin, 1968-ci ildə, Joze Mauru, ona dünya şöhrətini gətirən ən məşhur əsərini, avtobioqrafik hekayəsini, “Şirin Portağal Ağacım” (O meu pé de Laranja-lima) əsərini yazır. Braziliyada, o dövrdə, bir milyondan çox satılan əsər, iyirmidən artıq dilə tərcümə edilmişdir.

Bu əsəri on iki gün ərzində yazmağı ilə bağlı tənqidlərə o belə cavab vermişdi: “Bir əsəri mən hazır etmək üçün illərimi, iyirmi ilimi vermişəm. Əsər mənim xəyalımda tamamlanandan sonra yazıram. Əsər bütün bədən üzvlərimdən çıxmağa hazır olanda, yazmağa başlayıram. Ona görə də hamsı bir dəfəyə çıxır”

Yazıçı, əsərlərinin müvəffəqiyyətini onun sadəliyində görürdü: “Mənim oxucularımı cəzb edən mənim sadəliyim olmalıdır. Mənim personajlarım hamsı əyalət dilində danışırlar.”

XX əsr Braziliya Ədəbiyyatının öncül klassiklərindən hesab edilən Joze Mauru di Vaskonselos, 24 iyun 1984-cü ildə, 64 yaşında vəfat etmişdir.

Azərbaycan oxucuları üçün Braziliya Ədəbiyyatı demək olar ki, sadəcə Paulo Koelyu (Paulo Coelho) əsərləri ilə məhdulaşdığından, Jorje Amadu (Jorge Amado), Maşadu di Assis (Machado de Assis), Artur di Azevedu (Artur de Azevedo), Kastru Alviz (Castro Alves), həmçinin Joze Vaskonselos ədəbiyyatı ilə tanış deyil.

Lakin 2017-ci ildə Joze Vaskonselosun əsərlərinin yayım haqqına sahib “Melhoramientos” Nəşriyyatı ilə əldə edilmiş razılıq əsasənda, “Parlaq İmzalar” Nəşriyyatının sifarişi ilə, müəllifin məşhur “O meu pé de laranja-lima” əsəri “Şirin Portağal Ağacım” adı ilə Əfqan Xəlillinin portuqal dilindən tərcüməsi ilə nəşrə hazırlanmışdır. Əsərin 2018-ci ilin ilk aylarında nəşr edilərək ana dilimizdə oxuculara çatdırılması nəzərdə tutulur.

%d bloqqer bunu bəyənir: