Miqel de Unamuno

Miqel de Unamuno

Yazıçı, filosof, ictimai xadim Miqel de Unamuno i Xuqo (Miguel de Unamuno y Jugo) 1864-cü ildə İspaniyanın Bilbao şəhərində dünyaya gəlmişdir. Orta məktəb təhsilini Bilbaodakı Vizkaino İnstitutunda almış, daha sonra ali təhsil üçün paytaxta getmişdir. Madrid Komplutense Universitetininin Fəlsəfə və Ədəbiyat bölümündən məzun olduqdan sonra Salamanka Universitetində yunan filologiyası kafedrasında dekan (1891-1901), daha sonra Universitetin rektoru vəzifəsinə təyin edilmişdir (1901-1914). Monarxiya əleyhinə fikirlərinə görə bu vəzifəsindən istefa etdirilən Unamuno, universitet idarəsi tərəfindən dekanlıq, rektorluq vəzifəsinin icraçısı statuslarına gətirilsə də, 1923-cü ildə Primo de Riveranın hərbi çevrilişindən sonra siyasi təzyiqlərlə bütün vəzifələrindən yenidən istifa etməli olur, ardınca isə sürgünə göndərilir (1924). Bir müddət Kanarya adalarında, daha sonra Parisdə, sürgün həyatı yaşayan don Miqel, Fransa-İspaniya sərhəddində yerləşən Endaya şəhərinə köçür və 1930-cu ilə qədər orada yaşayır.

Ardını oxu

Mütləq Oxumalı Olduğunuz 15 İbero-Amerikan Müəllif

Dünyada, o cümlədən ölkəmizdə bir çox insanın İspaniya və Latın Amerikası ölkələrinə qarşı qəribə bir simpatiyası, böyük bir marağı var. Bir çox insan ömründə ən az bir dəfə də olsa, ispan dili öyrənməyə çalışır. Lakin bu sevginin, pərəstişin içi intelektual bilgilərlə doldurulub, dəstəklənməsə, bir müddət sonra əriyib gedir. Belə ki, bir bölgənin dilini, mədəniyətini, tarixini, ədəbiyatını vs. bilmədən ona sevgi bəsləmək olduqca platonik səslənir.

Halbuki, həm İspaniya həm Latın Amerikası ölkələrininin ədəbiyatlarından elə əsərlər çıxmışdır ki, onları oxuduqca həmin sevgi hissi başqa hisslərlə qarışaraq tamam fərqli pəncərələri açmağımıza səbəb olur. Sözü çox uzatmadan, mütləq oxumalı olduğunuzu düşündüyümüz 15 ibero-amerikan müəllifi sizə təqdim edirik.

Ardını oxu

El cielo no puede sostener la piedra – Ramiz Rovsan

Ramiz Rövşən

Ramiz Rövşən

El cielo no puede sostener la piedra
Hijo mío, ¿qué le pasó a tu cabeza?
¿Quién te cortó el pelo de esa manera?
Tus pantalones y tu chaqueta son más grandes que tú
Mira, el cielo es más grande que tus ojos,
Muchacho que lanzas piedras al cielo
Sin embargo el cielo conserva las piedras que has lanzado
Lamentando tu cabeza y tus ojos
El cielo que sostiene en las manos las piedras lanzadas

Ardını oxu

Joze Mauru di Vaskonselos

Joze Vaskonselos

Joze Vaskonselos

Joze Mauru di Vaskonselos (José Mauro de Vasconcelos) 26 fevral 1920-ci ildə, Banqu, Rio de Janeyroda, portuqal- yerli hindu bir ailədə doğulmuşdur. Ailəsi kasıb olduğu üçün, hələ uşaq yaşlarında, Rio Qrande du Norte ştatının mərkəzi Natal şəhərində, əmisigildə yaşamalı olur. Onun uşaqlıq və gənclik illəri burada keçir. Paulu Setubal, Qrasiliano Ramos və Joze Linj du Requ kimi yazarlar başda olmaq üzrə Braziliya ədəbiyyatından müxtəlif müəlliflərin romanlarını zövqlə oxumuşdur.

Natalda iki il tibb fakultetində oxuduqdan sonra, təhsilini yarımçıq saxlayıb, Rio de Janeyroya qayıdır. Burada müxtəlif işlərlə məşğul olur: boks məşqçisi, banan satışı, balıqçı, müəllim, ofisiant…

Ardını oxu

El zorro y la cigüeña – Cuento Popular de Azerbaiyán

 

Había una vez un zorro y una cigüeña. El zorro y la cigüeña llegaron a ser amigos. Ellos iban a caminar y de caza juntos. Un día el zorro le dijo a cigüeña:

– Amigo mío, esta tarde te invito a mi casa.

Por la tarde la cigüeña llegó a casa del zorro. El zorro había cocinado dovğa[1] puso un poco de sopa a una bandeja y la llevó a la mesa. Empezaron a comer. Cada vez que la cigüeña trataba de comer con su pico solo cogía un arroz. Habría podido comer cinco o séis arroces en total, que en aquel momento el zorro ya había terminado lamiendo hasta la bandeja. La cigüeña tenía mucha hambre y dijo con un susurro:

– No pasa nada zorro, me vengaré.

La cigüeña salió de la casa del zorro y regresó a su nido. No pudo dormir hasta la madrugada porque tenía hambre.

Pasaron unos días y la cigüeña también cocinó dovğa e invito al zorro. Puso la sopa en un jarrón y llevó a la mesa. La cigüeña bebió toda la sopa con su pico. El zorro se quedo mirando y solo pudo lamer alrededor del jarrón.

Ardını oxu

Nifrətdən Mərhəmətə – Miqel de Unamuno

Miqel de Unamuno

Toribionun Madridə həmin səfəri bərbad səyahət olmuşdu. Kənddə ona nə qədər əziyyət vermiş həmin o Kampomanesin alçaq sifətini ağlından çıxarda bilmirdi. Kampomanes! Bütün mənfi şeylər onda cəmlənmişdi. Toribio nifrət etdiyi bütün vulqar keyfiyyətləri ona aid edir, onun xainliyinə, pisniyyətinə güvənməməkdən isə zövq alırdı. Gözünü qırpmadan “Xain? Pisniyyətli Kampomanes? Çox istəyərsən elə, alçaqsan, başqa heçnə!” deyirdi.

Əlcəklərini götürüb taxmaq istəyirdi, lakin sonradan “Kampomanes də belə əlcəklərdən geyinir…Yekəxana görünəcəm…” deyə fikirləşib onları taxmadı.

Onunla, xəyalında canlandırdığı Kampomanesin ləyaqətsiz şəkli ilə, Madridə gəldi.

Həmin axşamüstü köhnə kafeyə getdi. Orada hər şeydən danışaraq, bütün qəm-qüssələrini unudub, Kampomanesi yadından çıxardacaqdı.

Ardını oxu

Saat altıda gələn qadın – Qabriel Qarsiya Markes

Qabriel Qarsiya Markes

Fırlanan qapı açıldı. Bu saatda Xosenin restoranında heç kəs yox idi. Saat yenicə 6-nı vurmuşdu və o bilirdi ki, daimi müştəriləri yalnız saat yeddinin yarısında gəlməyə başlayırlar. Restoranın müştəriləri ənənəyə sadiq və düzgün adamlar idi. Saatın əqrəbləri altıncı zəngi vurmuşdu ki, hər gün eyni saatda gələn bir qadın içəri daxil oldu və heç nə demədən fırlanan hündür bar kətilində oturdu. Dodaqları arasında sıxılmış, ancaq yanmayan bir siqaret vardı.

–         Salam, reyna* – onun oturduğunu görən Xose dedi. Sonra quru əski ilə şüşəli piştaxtanın üstünü silə-silə onun arxasına keçdi. Restorana kimsə girəndə Xose həmişə belə edirdi. Hətta demək olar ki, məhrəm münasibətə nail olmaq istədiyi qadınla da bu şişman və qırmızısifət restoran sahibi zəhmətlkeş adamın gündəlik hoqqasını beləcə nümayış etdirirdi.

Piştaxtanın o biri başından soruşdu:

Ardını oxu

Qabriel Qarsiya Markes – Yalnız zəng etmək üçün gəlmişəm

Qabriel Qarsiya Markes

Yağışlı bir yaz günü Barselonaya tək səyahət edərkən Mariya de la Lus Servantesin kirayə götürdüyü avtomobil Moneqros çöllüyündə xarab oldu. İyirmi yeddi yaşlı gözəl və ciddi görkəmli bu meksikalı qadın illər öncə məşhur estrada artisti kimi də tanınırdı. O, kübar bir sehrbazla ailə qurmuş və indi Saraqosadakı valideynlərinə baş çəkdikdən sonra ərinin yanına qayıdırdı. Şıdırğı yağışda sürətlə şütüyən avtomobil və yük maşınlarına bir saat ümidsizcə əl etdikdən sonra köhnə bir avtobusun sürücüsü onun halına acıyıb götürdü. Ancaq xəbərdarlıq etdi ki, çox uzağa getməyəcək.

– Eybi yox – Mariya dedi – Mənə sadəcə zəng etmək üçün telefon lazımdır.

Bəlli ki, zəng etmək sadəcə ərini axşam saat yeddidən tez gələ bilməyəcəyi haqda xəbərdar etmək üçün lazım idi. Tələbə paltosunda və çimərlik ayaqqabısında iliklərinə qədər islanmış quşcığaza oxşayırdı. Başına gələn bu bədbəxtlikdən özünü elə itirmişdi ki, avtomobilin açarlarını da götürməyi unutmuşdu. Sürücünün yanındakı zabitəli ancaq üzündən şirinlik yağan bir qadın ona dəsmal və ədyal verib öz yanında əyləşməsi üçün kənara çəkildi. Yarıya qədər qurulandıqdan sonra Mariya oturdu, ədyala bürünüb siqaret yandırmağa çalışdı, amma kibrit yaş idi. Yanındakı xanım ona kibrit uzatdı və quru qalmış az saylı siqaretlərdən birini də ona verməyi xahiş etdi. Siqaret çəkərkən Mariya ürəyini boşaltmaq istəyini saxlaya bilmədi və onun səsi yağışın və ya avtobus mühərrikinin səsində daha çox eşidilirdi. Ancaq o biri qadın şəhadət barmağını dodaqlarına qoyaraq sözünü kəsdi:

– Onlar yatıblar – pıçıldadı.

Mariya başını çevirəndə gördü ki, avtobus yaşı bilinməyən, müxtəlif vəziyyətli, ondakı kimi ədyallara bürünmüş qadınlarla doludu. Onların sakitliyi Mariyaya da yoluxdu və oturacağı istiqamətinə çevrilib yağışın şırıltısına təslim oldu. Oyananda artıq gecə düşmüş, leysan isə buzlu gecə soyuğunda ərimişdi. Nə qədər yatdığı, dünyanın hansı yerində olduğu barədə heç bir fikri yox idi. Yanında oturmuş qadının vəziyyəti həyəcanlı görünürdü.

– Hardayıq? – Mariya ondan soruşdu.

Ardını oxu

Meksika haqqında 15 maraqlı fakt

  1. Meksika dövlətinin rəsmi adı Meksika Birləşmiş Ştatlarıdır. 1821-ci ildə İspaniya İmperiyasından müstəqillik qazandıqdan Aztek Piramidalarısonra ölkə Meksika İmperiyası adlandırılırdı. Belə ki, İspaniyanın fransız qoşunları tərəfindən işğalından sonra, bütün Latın Amerikası koloniyaları mərkəzə – Madriddə yaradılmış süni burbon hakimiyyətinə qarşı üsyan etmiş və nəticədə bir-bir müstəqillik əldə etmişlərdi. Meksikada isə dövlət idarə şəkli konstitusiyalı monarxiya olaraq qəbul edilmiş və azadlıq hərəkatının başçısı Aqustin de İturbide imperator elan edilmişdi. Lakin cəmi 3 il sonra imperator ölkədən qovulmuş və 1824-cü ildə ölkədə respublika elan edilmişdir. Parlamentin liberal və demokratik dəyərlərin yenicə icra edilməyə başladığı ABŞ-a olan simpatiyasına görə dövlət Meksika Birləşmiş Ştatları adlanmağa başladı.
  1. Meksika dövlət bayrağı 3 şaquli bərabər hissədən ibarətdir. Hissələr yaşıl, ağ və qırmızı olmaq üzrə 3 rəngdən ibarətdir. Yaşıl rəng azadlığıMeksika Bayrağı, ağ rəng birliyi, qırmızı rəng isə milli qəhrəmanların qanını simvolizə edir. Bayrağın ortasında ölkənin ən önəmli simvollarından biri olan, Milli Gerb təsvir edilir. Əfsanəyə görə aztek tanrısı Huitzilepoçtli azteklərə – qədim meksikalılara kaktusun (nopal) üstündə ilan yeyən qartal gördükləri torpaqlarda yurd salmaları əmr edir. Meksika gerbindəki təsvir məhz həmin əfsanəyə söykənir.
  1. Bu günkü Meksika əhalisi bir çox qədim mədəniyyətlərin, o cümlədən olmeklər, zapoteklər, tolteklər, mayalar, azteklər və ispanların qarışığından əmələ gəlmişdir.
Ardını oxu

İspan Mətbuatında Azərbaycan (1880-1905)

Yəqin ki, Azərbaycanda keçən əsrlərdə baş verən hadisələrin mətbuatda necə əks olunması bir çoxlarımızı maraqlandırmaqdadır. Lakin, təəssüf ki, bir çox səbəblərdən, o dövrə aid yerli mətbuat nüsxələrini əldə etmək bir o qədər də asan deyil, hələ onları online formatda əldə etmək bəlkə də mümkünsüzdür.

Lakin, yaşı 300 ildən çox olan İspan Qəzet Nəşriyyatında arxivləri yayımlamaq o qədər də çətin deyil. İspaniyanın köklü ABC, La Vanguardia, el Pais kimi qəzetləri öz arxivlərini internetdən online olaraq yayımlamaqdadırlar. Hispaniya.com olaraq, bizlər də Azərbaycanı həmin qəzetlərin arxivlərindən axtarıb, sizlərə, öz dilimizdə təqdim edirik.

Hər qəzet öz arxivini müxtəlif illərdən etibarən yayımladığı üçün, yazımızın ilk hissəsində sadəcə “La Vanquardiya” və “ABC” qəzetlərinin arxivlərindən istifadə etmişik. Növbəti illərin xəbərlərində digər böyük qəzetlərin o cümlədən, İspaniya Milli Kitabxanasının arxiv materiallarından istifadə edəcəyik. Hər dövrə görə xəbər sıxlığı dəyişdiyindən, biz də müxtəlif periodlara və məlumatın önəminə görə xəbərləri toplayaraq, maraqlanan oxuyucularımız üçün dərc edəcəyik.

Ardını oxu